Beim Sonnenënnergang kann hire leschte Rand fir eng oder zwou Sekonnen esou ausgesinn, wéi wann e gréng géif liichten. Dëse „grénge Stral“ ass kee neit Liicht, dat vum Himmelskierper ausgestraalt gëtt: Et ass e kuerzen Effekt vun der Aart a Weis, wéi d’Atmosphär d’Liicht oflenkt an a Faarwen opdeelt. Siichtbar gëtt en duerch e fräien Horizont a gënschteg Bedéngungen.
Firwat gesäit d’Sonn no beim Horizont anescht aus?
Dat wäisst Sonneliicht setzt sech aus verschiddene Faarwen zesummen, déi mat ënnerschiddleche Wellelängte verbonne sinn. Wann et duerch d’Atmosphär geet, leeft et net ganz riichtaus: Et gëtt gebrach, dat heescht ofgelenkt. Dës Ofwäichung variéiert liicht jee no Wellelängt. Dat nennt een Dispersioun.
Wann d’Sonn niddreg steet, geet hiert Liicht duerch eng méi déck Atmosphärschicht wéi wann se héich um Himmel steet. Dës Geometrie mécht d’Effekter vu Refraktioun an Dispersioun no beim Horizont méi siichtbar. Dat heescht net, datt d’Loft méi dicht gëtt, well de Wee méi laang ass: D’Liicht leet eng méi grouss Distanz an der Atmosphär zeréck.
D’Atmosphär wierkt dann e bëssen ewéi e Prisma, mee de Verglach huet seng Grenzen. E Prisma trennt d’Faarwe kloer, andeems et se a verschidde Richtunge schéckt. An der Atmosphär ass d’Dispersioun schwaach: Déi faarweg Biller vun der Sonn leien nach ëmmer ganz no beieneen. De Phänomen spillt sech also um Rand vun hirer Scheif an a ganz kuerzer Zäit of, an net a Form vun engem kloer getrennte Reebou.
Dat Gréngt ass kee neit Liicht vun der Sonn
Wann de Sonnenënnergang méi no kënnt, verréckelt d’Refraktioun dat siichtbart Bild vun der Sonn liicht. Well d’Ofwäichung vun der Faarf ofhänkt, leien d’Ränner vun hirer Scheif net perfekt openeen. Ënner bestëmmte Bedéngunge kann dat lescht siichtbart Stéck eng gréng Téinung kréien. De „grénge Stral“ bezeechent also en Androck, deen duerch de Wee vum Liicht an der Atmosphär entsteet, an net eng speziell gréng Liichtemissioun vum Himmelskierper.
Déi observéiert Faarf hänkt och dovun of, wat mam Liicht geschitt, ier et d’A erreecht. D’Faarwe kommen net all op déiselwecht Aart duerch d’Atmosphär: Déi blo Bestanddeeler ginn ënner anerem méi staark gestreet. Den Androck entsteet also duerch d’Zesummespill vu Refraktioun, Dispersioun a Siichtbedéngungen, an net duerch eng einfach Opdeelung vum Liicht a perfekt kloer ofgegrenzte Sträifen.
Den Ausdrock kann op verschidde visuell Formen hiweisen: e faarwege Rand um ieweschten Deel vun der Sonn oder e kuerze, ofgegrenzte Liichtschimmer. Hie bedeit net ëmmer, datt e vereenzelte Stral schéngt iwwer d’Scheif erauszeschéissen. D’Beschreiwung hänkt vun der Form vum Phänomen of a vun deem, wat d’Observateuren um Horizont ënnerscheede kënnen.
E reelle Phänomen, dat awer vun der Observatioun ofhänkt
En fernen, fräien Horizont mécht d’Observatioun méi einfach, well een d’Sonn bis zu hirem leschte siichtbare Rand gesäit. Déif Wolleken, Niwwel oder onroueg Loft kënnen den Effekt verstoppen oder verschwomme maachen. Um Mier ass d’Horizontlinn dacks fräi, mee de Phänomen ass net op d’Küst beschränkt: E kann och iwwer flaachem Land observéiert ginn, wa Siicht an atmosphäresch Bedéngungen et erlaben.
D’Stabilitéit vun der Loft spillt och eng Roll. Loftschichte mat ënnerschiddlechen Temperaturen kënnen de Wee vum Liicht veränneren an heiansdo verzerrt oder iwwerlagerte Biller vun der Sonn entstoen doen. E Bild, dat vun der NASA publizéiert gouf, weist iwwer der Bucht vu San Francisco e Sonnenënnergang mat engem Duebelbildeffekt, deen op waarm Loft beim Golden Gate Bridge zeréckgeféiert gëtt. Dës Observatioun weist, datt lokal Bedéngungen d’visuell Form vun der Sonn komplizéiere kënnen; si beschreift awer net all gréng Stralen.
Et soll een also net bei all Sonnenënnergang datselwecht Spektakel erwaarden. D’Faarf kann dezent sinn, den Effekt ganz kuerz, oder et kann näischt siichtbares geschéien. Eng Foto oder e Video kann et méi einfach maachen, de Phänomen z’ënnersichen, mee ersetzt keng physikalesch Erklärung: D’Resultat hänkt och vun der Opnam an der Bildveraarbechtung of.
Observéieren, ouni direkt an d’Sonn ze kucken
Well de grénge Stral nëmme kuerz ze gesinn ass, soll een awer net an d’Sonn stiechen: Direkt an d’Sonn ze kucke kann d’Aen beschiedegen, och beim Sonnenënnergang. Gewéinlech Sonnebrëller schützen net, wann een d’Sonn observéiert. Kuckt ni mat enger Spektiv, enger Kamera oder engem Teleskop an d’Sonn, ausser et ass e passende Sonnefilter virum Instrument ubruecht.
De grénge Stral weist also op klengem Raum den Ënnerscheed tëscht engem Objet a sengem Bild. D’Sonn ännert net op eemol d’Faarf: Et ass d’Liicht, dat no sengem Wee duerch d’Atmosphär bei eis ukënnt, wat dësen Androck ervirruffe kann. D’Observatioun dauert net laang, mee de Mechanismus verbënnt präzis Eegenschafte vum Liicht mat der Geometrie vum Horizont an dem Zoustand vun der Loft.
