ϟ AKTUELLSupervulkaner: Wat d'Iwwerwaachungssignaler viraussoe kënnenE Magazin vu Lëtzebuerg 11. Nov. 2026
Lëtzebuergesch
LetzViewmag
LËTZEBUERG. D’GROUSSREGIOUN. D’WELT.En oppene Bléck.
Eng aner Perspektiv.
Grondlagefuerschung

Supervulkaner: Wat d'Iwwerwaachungssignaler viraussoe kënnen

Äerdbiewen, Buedemdeformatiounen a Gasemissioune hëllefen de Vulkanologe bei der Iwwerwaachung vu grousse Vulkansystemer. Mee eng ongewéinlech Aktivitéit z'entdecken ass net datselwecht, wéi den Zäitpunkt vun enger Supereruption virauszesoen.

LetzView zu menge bevorzugte Quellen derbäisetzen
E Geysir, dee Waasser an d'Luucht schéisst, ëmgi vun hydrothermale Formatioune vu Yellowstone
Bildquell a Lizenz
Dietmar Rabich — Wikimedia Commons — CC BY-SA 4.0

E Vulkan kann zidderen, sech hiewen oder seng Gasemissiounen änneren, ouni datt eng grouss Eruptioun bevirsteet. Fir d'Wëssenschaftler bedeit eng Eruptioun virauszesoen also net, en eenzegt Zeechen als Countdown ze liesen: Si mussen e puer Miesswäerter iwwerwaachen, se mat der gewéinlecher Aktivitéit vergläichen a feststelle, ob se zesummen op eng kohärent Entwécklung hiweisen.

Dës Ënnerscheedung ass besonnesch wichteg bei grousse Vulkansystemer wéi Yellowstone. D'Iwwerwaachung kann Ännerungen erkennen an hëllefen, eng Gefor anzeschätzen. Si kann awer net eleng den Datum an d'Gréisst vun enger zukünfteger Eruptioun uginn.

„Supervulkan“ beschreift eng Eruptioun aus der Vergaangenheet

De Begrëff „Supervulkan“ bezeechent e Vulkanzentrum, deen op d'mannst eng Eruptioun vun der Magnitude 8 um Index vun der vulkanescher Explosivitéit, oder VEI, ervirbruecht huet. Fir dës Kategorie ass den entscheedende Critère e Volume vun iwwer 1 000 Kubikkilometer u Vulkanoflagerungen. Et handelt sech ëm eng Klassifikatioun op Basis vum Ausmooss vun enger Eruptioun aus der Vergaangenheet, net ëm eng Diagnos doriwwer, wat de Vulkan als Nächst maache kéint.

Yellowstone, Toba an Indonesien, Taupo an Neiséiland a Long Valley a Kalifornien zielen zu de Systemer, déi mat groussen explosive Eruptiounen an der Vergaangenheet a Verbindung bruecht ginn. Hir Calderen, grouss Déifungen, déi entstinn, wann de Buedem no der Magmaentleerung anesummescht, halen d'Spuere vun dësen Episoden fest. E Vulkan, deen eng Supereruption erlieft huet, kann awer och vill méi kleng Evenementer ervirbréngen.

Yellowstone ass e konkret Beispill dofir. Dem US Geological Survey (USGS) no war seng lescht vulkanesch Aktivitéit e Lavastrom viru ronn 70 000 Joer. D'Agence erkläert, datt de System zënter der leschter grousser Caldereruption viru ronn 640 000 Joer vill relativ wéineg explosiv Eruptioune kannt huet, haaptsächlech Lavastromen. D'Kategorie „Supervulkan“ bedeit also weder, datt all nei Aktivitéit gigantesch wier, nach datt esou eng Eruptioun no engem reegelméissegen Zäitplang fälleg wier.

Verschidden Instrumenter fir datselwecht System ze iwwerwaachen

Vulkanologe sichen no moossbaren Ännerungen a verschiddene Beräicher vum Vulkan. D'Seismologie detektéiert Äerdbiewen, dorënner Bieweschwärm, also Gruppe vu Biewen, déi kuerz hannertenee geschéien. Hir Entwécklung kann hëllefen, d'Rëssbildung am Gestengs oder Beweegunge vu Flëssegkeeten an der Déift ze erkennen. A verschiddene vulkanesche Regioune sinn Äerdbiewen awer heefeg: Hir Präsenz geet net duer, fir eng Eruptioun unzekënnegen.

D'Geodesie moosst Buedemdeformatiounen. GPS-Statiounen a Radarsatellitte kënnen eng Hebung oder Senkung verfollegen, heiansdo am Beräich vun e puer Millimeter. Dës Schwankunge ginn Informatiounen iwwer Drockännerungen a Beweegungen ënner der Uewerfläch. Och hei ass e Buedem, dee sech deforméiert, eleng kee Beweis dofir, datt eng Eruptioun bevirsteet: Vulkansystemer weisen och Schwankungen, déi net zu enger Eruptioun féieren.

D'Wëssenschaftler iwwerwaachen och Gasemissiounen, wéi Kuelendioxid a Schwefeldioxid, souwéi d'Temperatur an e puer Eegenschafte vum Waasser a vun de waarme Quellen. Dës Miessunge dokumentéieren den Austausch tëscht Magma, Gestengs, Gasen a Grondwaasser. Zu Yellowstone iwwerwaacht d'Yellowstone Volcano Observatory, un där den USGS bedeelegt ass, ënner anerem d'Äerdbiewen, d'Buedemdeformatiounen, d'Waasserleef an e puer Temperaturen.

De Virdeel läit doran, d'Indizien zesummen ze betruechten. Eng gläichzäiteg an ongewéinlech Entwécklung vu verschiddene Signaler, déi op verschiddene Plazen a mat der Zäit observéiert gëtt, seet méi aus wéi eng eenzel Miessung. D'Spezialiste vergläichen se mam Basisniveau, also mat der gewéinlecher Aktivitéit vum System. Den USGS betount, datt Äerdbiewen mat gerénger Magnitude, Hebungen oder Senkungen a Gasausstéiss zu den übleche Phenomeener zu Yellowstone gehéieren an eleng keng bevirstoend Eruptioun uginn.

Eng Kris erkennen ass net datselwecht, wéi eng Eruptioun ze datéieren

Et muss een dräi Froen auserneehale. Déi éischt ass, ob sech d'Aktivitéit vun engem Vulkan ännert. Déi zweet ass, anzeschätzen, ob dës Ännerung enger Kris entsprécht, déi zu enger Eruptioun féiere kéint. Déi drëtt, méi schwiereg Fro ass, de Plaz, den Zäitpunkt an d'Ausmooss vum Evenement virauszesoen. D'Instrumenter liwweren Observatiounen, déi zu där Einschätzung bäidroen; si maachen aus dem Vulkan keng Auer.

Eng Zounam vun der Aktivitéit kann eng Eruptioun ukënnegen, si kann awer och ophalen oder sech weiderentwéckelen, ouni datt de virausgesote Verlaf antrëtt. An och d'Aart vum Evenement spillt eng Roll: E Lavastrom an eng grouss explosiv Eruptioun hunn net déi selwecht Dynamik an net déi selwecht Konsequenzen. Déi gesichte Signaler an hir Interpretatioun mussen dofir op de jeeweilege Vulkan an dat erwaart Evenement bezunn ginn.

Den USGS schätzt, datt eng Phas virun enger katastrophaler Eruptioun zu Yellowstone warscheinlech z'entdecke wier, mee hir genee Dauer kann net am Viraus festgeluecht ginn. D'Agence schwätzt vun enger Virbereedungsphas, déi Wochen, jo souguer Méint oder Joer virdru kéint optrieden. Viru méi klengen Eruptioune kënnen e puer Virzeechen an den Deeg oder Wochen direkt virum Evenement optrieden. Dat sinn allgemeng Richtwäerter, keng Garantie fir eng bestëmmten Zäitspan, déi fir all Vulkan an all Eruptioun gëllt.

Yellowstone ass net „iwwerfälleg“

De Verglach vun den Datume vu vergaangenen Eruptioune kann den Androck vun engem Zäitplang ervirruffen. Zu Yellowstone goufen et dräi grouss Caldereruptionen, mat ganz ënnerschiddlechen Ofstänn. Den Duerchschnëtt tëscht dësen Ofstänn ze berechnen, erlaabt et net, den Zäitpunkt vun der nächster Eruptioun ofzeleeden: Zwee Ofstänn ginn net duer, fir eng Periodeschkeet festzestellen, a vulkanesch Eruptioune verfollegen kee reegelméissege Rhythmus.

Den USGS präziséiert och, datt déi flaach rhyolithesch Magmakummer vu Yellowstone gréisstendeels fest ass an nëmmen en Deel vum Material geschmolt ass. D'Wëssenschaftler wëssen net sécher, ob genuch beweeglecht Magma disponibel ass, fir eng nei grouss Eruptioun ze versuergen. Eng katastrophal Eruptioun ass am geologesche Sënn méiglech, mee der Agence no gëtt et keen Zeechen, datt si bevirsteet, an esou en Evenement ass an den nächste Joerhonnerten onwarscheinlech.

D'Iwwerwaachung versprécht also net, den Dag vun enger Supereruption virauszesoen. Si déngt dozou, Ännerungen ze observéieren, eng gewéinlech Schwankung vun enger méi beonrouegender Kris z'ënnerscheeden an d'Einschätzungen am Laf vun den neien Donnéeën ze kommunizéieren. Fir d'Lieser ass dat Wichtegst einfach: En aktive Vulkan steet net onbedéngt kuerz virun enger Eruptioun, an en Äerdbiewen oder eng eenzel Miessung geet eleng net duer, fir festzestellen, datt eng Eruptioun bevirsteet.

Referenzen

D'hydrothermal Aktivitéit vu Yellowstone. Eng Erscheinungsform, déi sech vun enger vulkanescher Eruptioun ënnerscheet.

Fotocredit: Dietmar Rabich — Wikimedia Commons — CC BY-SA 4.0.

Bleift oppe fir nei Perspektiven.Tous les articles Sciences fondamentales →

An där selwechter Rubrik