An „Verstand a Gefill“ ass d’Geschicht vun zwou Schwësteren, déi mat der Léift konfrontéiert sinn, ëmmer och mat där vun hirer materieller Sécherheet verbonnen. Dem Jane Austen säi Roman, deen 1811 ënner dem engleschen Titel „Sense and Sensibility“ publizéiert gouf, stellt domat e Géigesaz op d’Prouf, deen am Ufank einfach schéngt: Soll een dem Uerteel vertrauen oder senge Gefiller nokommen? Mee d’Schicksal vun den Dashwoods hänkt och vun der Ierfschaft, dem Geld an de Méiglechkeete vu Fraen ouni Verméigen of.
Zwou Schwësteren, zwou Weeër, sech ze schützen
Nom Doud vun hirem Papp mussen d’Elinor, d’Marianne, hir jéngst Schwëster Margaret an hir Mamm hiert Landgutt am Sussex verloossen. D’Besëtz geet un den John Dashwood, hiren Hallefbrudder, deem seng Fra hien dozou bréngt, déi finanziell Hëllef ze kürzen, déi hie versprach hat. D’Dashwoods plënneren doropshin, dank engem entfernte Verwandten, an e klengt Haus am Devon. De Verméigensverloscht ass net nëmmen Dekor: E setzt de Kader, an deem d’Schwësteren hir Zukunft kënne plangen.
D’Elinor an d’Marianne, déi zwou eelst Schwësteren, verkierperen ënnerschiddlech Temperamenter. D’Elinor iwwerleet, wat si fillt, a behält hir Gefiller dacks fir sech. D’Marianne weist hir Gefiller méi offen a verlaangt vun der Léift eng Intensitéit, déi hire Idealer entsprécht. Hire Géigesaz gëtt der Erzielung hire Grondopbau, mee et geet net nëmmen ëm en Duell tëscht enger vernünfteger an enger onvernünfteger Schwëster. D’Schwieregkeeten, déi si duerchmaachen, zwéngen si och, hir eege Grenzen ze erkennen an ze verstoen, wat déi aner gesäit.
Den engleschen Titel bezeechent Eegenschaften an net déi zwou Personnagen. „Sense“ bezitt sech op Uerteelsfäegkeet a Virsiicht; „sensibility“ op Empfindsamkeet an emotional Opnamfäegkeet. Dës Konzepter bilden net zwou strikt getrennte Lageren. De Roman kann hire Kontrast als Undriff fir d’Erzielung benotzen, ouni datt eng vun de Schwësteren op en Etikett reduzéiert gëtt. Dës Ënnerscheedung hëlleft, eng ze schoulesch Liesart ze vermeiden, an där d’Elinor ëmmer Recht an d’Marianne ëmmer Onrecht hätt.
Léift ass och eng Fro vun de Mëttelen
An der Welt vun den Dashwoods hänkt d’Bestietnes net nëmme vun der Wiel aus Léift of. Verméigen, Akommes an d’Reegelen iwwer Ierfschaft beaflossen d’Méiglechkeete vun de Personnagen. Eng Fra ouni eege Mëttel huet net dee selwechte Spillraum bei hiren Entscheedungen ewéi e Mann, deen op e Verméigen oder e Beruff ziele kann. D’Situatioun vun de Schwëstere mécht dës Ofhängegkeet konkret: Hir Wunneng an hir Zukunft hänke vun den Entscheedunge vu Männer aus hirer Famill of, an duerno vun hire Bestietnesperspektiven.
Dofir kënnen déi romantesch Intrigen net vun de soziale Berechnunge getrennt ginn. Verspriechen, Stillschweigen a Verhalensännerunge kréien eng aner Bedeitung, wann d’Geld bei den Entscheedunge matspillt. Eng Bezéiung kann Hoffnunge maachen, mee si garantéiert keng stabil Zukunft. E Bestietnes kann eng Fro vu Gefiller sinn, awer och en Arrangement, deen eng Positioun oder en Akommes séchert.
Dës Liesart verlaangt net, all Personnage als bewosste Strateg ze behandelen. Si invitéiert éischter dozou, op déi Contrainten ze kucken, déi verschidde Choixe méi riskant maachen ewéi anerer. Si hëlleft och ze verstoen, firwat déi romantesch Wendungen esou vill Gewiicht hunn: Si beaflossen d’Gefiller, mee och déi materiell Perspektive vun de jonke Fraen.
Eng Erzielung, déi de Personnage net alles verréit
D’Erzielung berout net nëmmen op deem, wat d’Schwëstere fillen; si hänkt och dovun of, wéi de Lieser gewuer gëtt, wat si wëssen. Bréiwer, Vertraulechkeeten a weiderginn Informatioune sinn net ëmmer zouverlässeg Ablécker an d’Intentioune vun anere Leit. Eng Ausso kann onvollstänneg sinn, en Verspriechen duerch d’Handlungen widderluecht ginn, an eng Erklärung eréischt méi spéit kommen.
Dëse Floss vun Informatioune schaaft eng Distanz tëscht fillen a verstoen. D’Marianne kann op dat vertrauen, wat si mengt an enger Bezéiung ze erkennen; d’Elinor dogéint behält en Deel vun deem, wat si weess a wat si duerchmécht, fir sech. De Lieser muss dann tëscht de gesote Wierder, den Interpretatioune vun de Personnagen an deem ënnerscheeden, wat d’Erzielung schliisslech opdeckt. Dem Elinor seng Zuréckhaltung heescht net, datt si keng Gefiller huet: Si weist éischter, datt e groussen Deel vun hirer Erfarung bannenzeg bleift.
En Equiliber, dee sech einfache Léiere widdersetzt
„Verstand a Gefill“ gëtt dacks duerch de Kontrast tëscht Virsiicht a Leidenschaft duergestallt. De Wee vun den zwou Schwësteren mécht d’Iddi awer méi komplizéiert, et misst een einfach ee vun deenen zwee Begrëffer auswielen. D’Bespriechunge vum Roman bemierken, datt d’Marianne net all hir Empfindsamkeet verléiert, wann si léiert, virsiichteg ze sinn, an datt d’Elinor net leidenschaftslos ass, nëmme well si hir Gefiller manner ausdréckt. Den Ënnerscheed läit och an de Bedéngungen, ënner deenen all eenzelne weise kann, wat si fillt.
D’Buch bitt domat zwou ergänzend Approchen. Et kann een et als Gesellschaftsroman liesen, deen d’Verhalenskodexen, d’Ëmgangsformen an de Ruff am Bléck huet. Et kann een och verfollegen, wéi d’Geld an d’Ierfschaft den Horizont vu Fraen aschränken, déi wéineg Méiglechkeeten hunn, hir Zukunft eleng ze sécheren. A béide Fäll sinn d’Gefiller net vun der sozialer Welt getrennt: Si entstinn an hir a stousse do op Grenzen.
De Reiz vum Titel läit schliisslech doran, datt en eng Spannung ausdréckt an net eng Äntwert. Fir d’Dashwoods ze verstoen, muss een eescht huelen, wat si fillen, mee och d’Bedingungen, déi verschidde Choixe méiglech an anerer riskant maachen. An deem Ecart tëscht dem bannenzege Liewen an de Reegelen vun der Welt entwéckelt de Roman seng Liesfro.
Referenzen
- „Raison et sentiments“ vum Jane Austen — France Inter, „Dans le détail“.
- Sense and Sensibility — Wikipedia.
Dem Jane Austen säin Haus zu Chawton, am Hampshire. Illustratiounsfoto.
