Winnaretta Singer: Mäzenatentum als Raum fir Kreativitéit

Opträg, Uropféierungen a Reegelen zur Opféierung: Winnaretta Singer huet hire Paräisser Salon zu engem Raum gemaach, an deem Komponiste nei Wierker zu Gehéier brénge konnten.

E musikaleschen Optrag kann vill méi regelen ewéi nëmmen eng Bezuelung. Bei der Winnaretta Singer, Prinzessin vu Polignac, konnt en de Plaz vun enger Uropféierung festleeën, d’Interpretinnen an Interpreten finanzéieren an e Wierk fir eng Zäit hirem Salon virbehalen. Dëse private Kader huet de Komponisten e Raum fir ze schaffen an ze lauschtere gebueden, ouni eng ëffentlech Concertssall ze ersetzen oder eleng d’Nohaltegkeet vun engem Stéck ze garantéieren.

Als Ierwin vum Industriellen Isaac Singer huet d’Winnaretta (1865-1943) d’Musek zum Mëttelpunkt vun enger iwwer e puer Joerzéngten ugeluechter Mäzenatsaktivitéit gemaach. D’Buch vum David Gaillardon, « Winnaretta Singer, princesse de Polignac. La mécène du siècle », dat bei Tallandier erauskoum, bréngt dëse Liewenswee nees an Erënnerung. D’Archiver vun der Fondation Singer-Polignac maachen e konkrete Mechanismus dovun däitlech: D’Prinzessin huet sech net domat zefridde ginn, Kënschtlerinnen a Kënschtler bei sech opzehuelen. Si huet d’Viraussetzunge geschaf, ënner deenen d’Wierker konnt komponéiert, geprouft an héieren ginn.

Vum Salon zu engem Plaz fir musikalesch Aarbecht

D’Musek spillt scho fréi eng Roll am Liewe vun der Winnaretta. Wärend hirer Kandheet zu Paräis léiert si bei den Owender, déi hir Mamm organiséiert, ënner anerem Beethoven, Mozart a Schubert kennen. Fir e Gebuertsdag, erzielt si an hiren Erënnerungen, huet si sech als Kaddo d’Aféierung vun engem Beethoven-Quartett gewielt amplaz vun engem Objet. Si léiert och Piano a Molerei, mä d’Musek gëtt zum roude Fuedem vun hirem laangjärege Engagement.

Vun 1888 un empfänkt si Musekerinnen a Museker an engem Atelier an der avenue Henri-Martin zu Paräis. De Raum déngt gläichzäiteg als Atelier a Musekssall. D’Concertë sinn also net nëmme mondän Zesummekënften: Si bréngen e klenge Public mat Wierker a Kontakt, an engem Raum, dee fir d’Interpretinnen an Interpreten an den Austausch passend ass. No hirem Bestietnes mam Prënz Edmond de Polignac, Komponist a Konschtfrënd, kritt de Salon eng ëmmer méi grouss Bedeitung am musikalesche Liewe vu Paräis.

De Repertoire ëmfaasst eeler Wierker an zäitgenëssesch Kompositiounen. Eng Dose Mol am Joer kommen d’Kënschtlerinnen a Kënschtler an d’Invitéen zesummen, fir zesummen z’iessen an duerno e musikalesche Programm ze lauschteren. Wéi den éischten Atelier ze kleng gëtt, bitt en neit Stadhaus, dat am fréien XXe Joerhonnert gebaut gouf, e méi grousse Musekssalon. D’Architektur passt sech esou der Entwécklung vum Projet un: méi grouss Besetzungen ophuelen an de Concerten e méi passende Kader bidden.

De konkrete Kader vum Optrag

D’Konditiounen, déi d’Fondation Singer-Polignac nennt, weisen, wéi d’Winnaretta hir Opträg organiséiert huet. D’Uropféierung huet an hirem Salon misse stattfannen, a si gouf d’Dedikataire vum Stéck. Si krut dat ënnerschriwwent Manuskript; de Komponist huet och eng Versioun fir Piano oder fir Piano a Gesang geliwwert, fir datt d’Wierk bei informelle Reuniounen nach eng Kéier konnt opgefouert ginn. D’Mäzenin huet d’Kënschtlerinnen an d’Kënschtler vun der Uropféierung bezuelt an dem Komponist en Avance iwwerwisen; de Rescht gouf bei der Iwwerreechung vum Manuskript ausbezuelt.

Dës Reegelung huet dem Auteur och Spillraum gelooss. De Komponist konnt fräi decidéieren, säi Stéck erauszeginn. Wärend de sechs Méint no der Uropféierung am Salon konnt et awer néierens anescht opgefouert ginn, ouni d’Zoustëmmung vun der Prinzessin. Den Optrag huet also finanziell Ënnerstëtzung, eng Uropféierung an eng temporär Opféierungsexklusivitéit matenee verbonnen.

Eng Dedikatioun bedeit net onbedéngt, datt e Wierk an Optrag ginn ass, an d’Präsenz am Salon beweist net, datt e Wierk do op Ufro vun der Gastgeberin entstanen ass. D’Säit vun der Fondatioun stellt Optragswierker vir a nennt separat Stécker, déi der Prinzessin dedizéiert waren oder bei hir opgefouert goufen.

Wierker, déi mat bestëmmte Momenter verbonne sinn

Zu den dokumentéierten Opträg gehéiert « Socrate » vum Erik Satie. D’Winnaretta ënnerstëtzt och den Igor Stravinsky: 1915 gëtt si bei him « Renard » an Optrag a organiséiert privat Auditioune vu senge Wierker. Den 10 juin 1923 gëtt « Les Noces » als Virpremière an hirem Musekssalon opgefouert, dräi Deeg virun der Paräisser Première vun de Ballets russes. 1924 dedizéiert de Stravinsky der Prinzessin seng Sonate fir Piano: Dës Dedikatioun ass e separate Geste vum Optrag fir « Renard ».

Aner Opträg weisen, wéi breet d’Palette vun de begréisste Stiler war. De Manuel de Falla komponéiert « Les Tréteaux de maître Pierre » 1923; d’Germaine Tailleferre schreift datselwecht Joer hire Concerto fir Piano an Orchester; den Darius Milhaud komponéiert « Les Malheurs d’Orphée » 1924. Den Jean Wiener kritt 1924 och e Piano-Konzert an Optrag a stellt am Salon de « Concerto franco-américain » vir.

D’Ënnerstëtzung beschränkt sech net op d’Kompositioun. D’Auditioune ginn de Wierker en éischte Public a bréngen Sängerinnen a Sänger, Instrumentalistinnen an Instrumentalisten an Dirigenten zesummen. D’Prinzessin iwwerloosst dem Komponist d’Wiel vun den Interpretinnen an Interprete fir d’Uropféierung, iwwerhëlt awer hir Bezuelung. Dës Opdeelung vun de Verantwortung verbënnt materiell Hëllef mat praktescher Opmierksamkeet: Et muss méiglech sinn, d’Stéck opzeféieren, an net nëmmen, säi Schreiwen ze finanzéieren.

E Reseau, net nëmmen eng Lëscht vun Nimm

De Salon bréngt etabléiert Komponisten, jonk Kreativer an Interpretinnen an Interpreten zesummen. D’Nadia Boulanger spillt dobäi eng wichteg Roll. D’Winnaretta lauschtert an hire Coursen no, freet si ëm Rot a vertraut hir d’kënschtleresch Leedung vu Concerten un. D’Programmer erméiglechen dem Boulanger säi Gesangs- an Instrumentalensembel och, virun engem klenge Public opzetrieden, éier en op gréissere Bühnen optrëtt. De Mäzenatentum wierkt hei a verschiddene Schrëtt: E mécht e Raum fir ze experimentéieren op, ënnerstëtzt eng musikalesch Organisatioun an dréit dozou bäi, datt eng ëffentlech Presentatioun méiglech gëtt.

Dës Aktivitéit gëtt dem Salon eng besonnesch Funktioun am kënschtleresche Liewen: Hien ass weder just e Raum fir Empfäng nach en Ersatz fir d’Concertsinstitutiounen, mä en déngt als Plaz fir Experimenter a fir d’Zirkulatioun vu Wierker. Uropféierunge kënnen Opféierungen anzwousch anescht virugoen; Musekerinnen a Museker treffen do op Ënnerstëtzer an Nolauschterer; nei Stécker fannen hire Plaz nieft de Wierker aus dem Repertoire. D’Bedeitung vun dësem Bäitrag läit also net nëmmen am Verméige vun der Winnaretta, mä doran, wéi si et a Viraussetzunge fir d’Schafe vu Wierker ëmwandelt.

De Krich ënnerbrécht dës Präsenz zu Paräis. De leschte Concert, deen si an hirem Stadhaus organiséiert, fënnt den 3 juillet 1939 statt, ënner anerem mat der Pianistin Clara Haskil. Nodeems d’Prinzessin nom Krichsausbroch a Groussbritannien bliwwen ass, organiséiert si duerno Concerten zugonschte vum Roude Kräiz. D’Fondation Singer-Polignac setzt haut hiert Engagement fir d’Kënscht an d’Wëssenschaften virun. Hir Geschicht weist, datt sech musikalesche Mäzenatentum och u senge Plazen, senge Reegelen an de Geleeënheeten, déi en de Wierker gëtt, fir hiren éischte Publikum ze begéinen, moosse léisst.