De Wolfgang Tillmans fotograféiert Kierper, Fester, Landschaften, Objeten an heiansdo Formen, déi näischt Erkennbars duerstellen. Dës Villfalt ass keen Inventar vu Motiver: Si verréckelt d’Fro, wat eng Fotografie derwäert ass, gewisen ze ginn. Bei him gëtt den Alldag zu Konschtmaterial, net well alles gläichermoosse wichteg wier, mee well de Bléck dat auswielt, wat him begéint, et matenee verbënnt an et a Form bréngt.
Dës Aart a Weis ze schaffen hänkt och mat ganz einfachen Objeten zesummen: engem bedréckte Blat, enger Mauer, engem Stéck Klebeband. D’Aart a Weis, wéi d’Wierker ausgestallt ginn, déngt net nëmmen dozou, d’Biller ze weisen. Si erënnert drun, datt eng Fotografie och e materiellen Objet ass, mat enger Uewerfläch, enger Gréisst an enger Zerbriechlechkeet.
Mam Liewe schaffen, ouni en Tagebuch draus ze maachen
Den Tillmans gëtt dacks mat der Fotografie vum Intime verbonnen. Hie wiert sech awer géint d’Iddi, datt säi Wierk e perséinlecht Tagebuch a Biller wier. An engem Interview, dat de Centre Pompidou publizéiert huet, beschreift hien seng eegen Erfarung éischter als Ausgangspunkt, fir eng Erzielung ze schafen, an där anerer sech erëmfanne kënnen. Den Ënnerscheed ass wichteg: Et geet net duer, säin Ëmfeld ze fotograféieren, fir datt e Wierk universell gëtt. Eréischt duerch d’Auswiel an d’Organisatioun vun de Biller geet e méi grousse Raum op.
A senge Portraite a Liewenszeene kommen d’Kierper zur Geltung, ouni datt se als Sujeten op Distanz behandelt ginn. Am Interview mat « Mouvement » schwätzt den Tillmans ënner anerem iwwer Fotoe vu Frënn an d’Nuetsliewe vun den 1990er Joren. D’Biller vu Fester sinn net nëmmen Erënnerungen un eng kulturell Zeen: Si maachen Aarte vu Matenaner, sech ze presentéieren an aner Identitéiten auszeprobéieren, siichtbar. Den intimen Hannergrond gëtt net ausgeläscht, mécht awer d’Interpretatioun net zou.
Dës Opmierksamkeet heescht net, datt hien alles fotograféiert, déi ganzen Zäit. Den Tillmans erkläert « Mouvement », datt hien net bei all Feier säin Apparat eraushëlt. Fir hien ass d’Interessi un enger Saach schonn do, ier se fotograféiert gëtt. Dat ass e sënnvollen Géigepunkt zur zäitgenëssescher Iddi vun der Fotografie als kontinuéierlecher Opnam: Bei dësem Kënschtler besteet d’Villfalt vun de Sujeten nieft enger Auswiel, an de Bléck ass net datselwecht wéi eng einfach Sammlung vu Biller.
D’Blat Pabeier ass Deel vum Wierk
De Bildträger ass keen Niewendetail. An « Mouvement » erzielt den Tillmans, wéi hien am Ufank vu sengem Werdegang vun der Fotokopéiermaschinn ugezunn war, wéinst de Verännerungen, déi si bewierkt huet: Vergréisserungen, siichtbar Punkten a Sträifen, déi beim Fonctionnement vun der Maschinn entstane sinn. Dës technesch Zoufäll hunn him gewisen, datt e mechanesche Prozess eng sensibel Erfarung vermëttele kann. Duerno huet hien eng Fotokamera kaf, ënner anerem fir Biller ze maachen, déi fotokopéiert sollte ginn.
Dës Geschicht mécht säin Interessi un der Uewerfläch verständlech. Eng Fotografie kann den Androck vermëttelen, an e Raum eranzekucken, bleift awer e Bild op engem flaache Material. D’Wierker aus der Serie « Paper Drop », déi am Interview ugeschwat ginn, spille genee mat dëser Spannung: De geklappte Pabeier schéngt Volumen ze kréien, wärend d’Bild eng fotografesch Uewerfläch bleift. D’Technik verschwënnt net hannert deem, wat duergestallt gëtt; si dréit dozou bäi, wat ee gesäit.
D’Ophänken ouni Kader féiert dës Opmierksamkeet weider. Den Tillmans erkläert, datt hien ufanks no enger einfacher a bezuelbarer Méiglechkeet gesicht huet, fir vill Ofzich ze weisen. Dem Kënschtler no war d’Feele vu Kaderen also kee Kräizzuch géint Kaderen. Sou konnt de Pabeier als liichten a verwondbaren Objet siichtbar ginn, wärend sech d’Bezéiung tëscht dem Bild an der Mauer verännert huet. D’Formater an d’Ofstänn tëscht de Wierker kënnen esou grad esou wichteg sinn ewéi dat eenzelt Motiv.
D’Zerbriechlechkeet huet och eng konkret Säit, wat d’Konservéierung ugeet. Am Interview mat « Mouvement » erënnert den Artist drun, datt sech op verschiddene fotografeschen Uewerflächen, wa se laang ausgesat sinn, Partikele kënnen ofsetzen oder datt se duerch d’Loft beschiedegt kënne ginn. Hie schwätzt och iwwer Ofzich am Groussformat, déi am Ufank vu senger Carrière mat engem Zertifikat an der Méiglechkeet verbonne waren, eng nei Versioun dovun hierzestellen. D’Wierk huet sech also net ëmmer op een eenzegt Blat beschränkt: Et huet eng Reflexioun iwwer Dauer, Reproduktioun an dat, wat een als Original ugesäit, mat sech bruecht.
De Bléck änneren, amplaz en Erfolleg ze widderhuelen
E Kënschtler, deen eng ganz Rei vu Sujeten exploréiert, kéint um Enn eng erkennbar Formel widderhuelen. Den Tillmans beschreift en anere Problem: de Risiko, beim Fotograféiere bis ze beherrscht ze ginn. A sengem Interview mat « Mouvement » erzielt hien, datt hie no engem Wee gesicht huet, fir erëm mat engem frësche Bléck ze kucken: andeems hien an aner Länner gefuer ass a vertraut Stied duerchkreescht huet, wéi wann se him friem wieren. De Projet « Neue Welt » steet an dësem Kontext vun der Verlagerung.
Et geet net drëm, d’Biller absichtlech onbehollef ze maachen. Éischter sollen d’Viraussetzunge vum Bléck verännert ginn, wann d’Gewunnechten ufänken, ze prévisibel Resultater ze produzéieren. Eng vertraut Plaz kann erëm friem wierken, wann een de Wee oder d’Opmierksamkeet ännert; en neit Land eleng garantéiert nach kee frësche Bléck. D’Beweegung no bausse mécht nëmme Sënn, wann si och eng Verännerung vum Denken ausléist.
D’Digitalfotografie huet och seng Praxis verännert. Am Interview mat « Mouvement » erkläert den Tillmans, datt hie bis 2011 un der analoger Fotografie festgehalen huet, éier hien ugefaangen huet, mat enger digitaler Kamera ze schaffen. Hie betount, wéi vill Detailer déi digital Fotografie erméiglecht huet, awer och, datt hien sech fir d’éischt un e Bild huet misse gewinnen, deem seng Prezisioun him méi kal virkomm ass. Dës Verännerung weist, datt eng Technologie net automatesch eng Ästhetik festleet: Si bréngt Méiglechkeeten, op déi de Kënschtler eng Äntwert fanne muss.
D’Bezéiungen tëscht de Biller gesinn
D’Villfalt vun de fotografesche Genren am Wierk vum Tillmans invitéiert dozou, net no engem eenzege Schlëssel fir d’Interpretatioun ze sichen. De Centre Pompidou beschreift eng Praxis, déi vu Porträt a Stilleben iwwer Dokumentar- bis bei abstrakt Fotografie geet. Den Artist seet och, datt al Biller eng nei Bedeitung kënne kréien, wann een se nieft méi rezent Wierker stellt. Eng Fotografie léisst sech also net ëmmer eleng verstoen: Hir Plaz nieft anere Biller kann eng Verbindung ervirbréngen, déi am Moment vun hirer Kreatioun net evident war.
Fir d’Leit, déi d’Biller kucken, ännert dat d’Aufgab. Et muss een net hannert all Bild eng verstoppt Absicht oder en universellt Symbol entdecken. Et kann ee mat méi konkrete Froe ufänken: Wat steet nieft wat? Wéi en Ënnerscheed am Format zitt d’Opmierksamkeet un? Schéngt de Pabeier zugonschte vum Bild ze verschwannen, oder gëtt en siichtbar? Kritt en intime Sujet eng aner Bedeitung, wann en an en Dialog mat enger Landschaft, engem Objet oder enger Abstraktioun trëtt?
Dës Froe liwweren keng definitiv Interpretatioun. Si hëllefen, ze beschreiwen, wat tatsächlech ze gesinn ass, an dës Observatioun vun deem ze ënnerscheeden, wat een doraus ofleet. Bei Tillmans ass den Alldag weder en Thema, dat illustréiert soll ginn, nach d’Verspriechen, datt all Bild gläich vill wäert ass. Hien ass e Feld vun Opmierksamkeet, an deem d’Fotografie auswielt, Biller matenee verbënnt a se materiell mécht. De Bléck kann esou tëscht deem, wat d’Bild weist, an deem Blat, dat et dréit, hin an hier wanderen.
Referenzen
De Wolfgang Tillmans am Musée K21 zu Düsseldorf. Archivbild.
