« Mir sinn op Lëtzebuerg komm »: siechzéng Liewensweeër zu Lëtzebuerg

Siechzéng Frae mat Bezéiungen zu zéng Länner erzielen, wéi si an der lëtzebuergescher Gesellschaft hire Platz fonnt hunn. « Mir sinn op Lëtzebuerg komm » féiert d’Erënnerungsaarbecht vu Femmes Pionnières du Luxembourg weider.

E Lëtzebuergeschen Titel, Erzielungen op Franséisch oder Däitsch a siechzéng Fraen, deenen hir Liewensweeër verschidde Länner mam Liewen am Grand-Duché verbannen: « Mir sinn op Lëtzebuerg komm » setzt d’Migratioun an de Kontext vun enger Geschicht, déi aus der Perspektiv vu Mënsche erzielt gëtt. D’Buch, dat vun der Associatioun Femmes Pionnières du Luxembourg erausbruecht gëtt, wëll dës Liewensweeër an d’kollektiv Erënnerung ophuelen, ouni ze behaapten, d’Erfarunge vun de Fraen aus der Migratioun eleng zesummefaassen ze kënnen.

De Projet beschäftegt sech domat, wéi Familljegeschichten an individuell Liewensweeër zur Geschicht vum Land bäidroen. D’Portraiten ëmfaassen ënnerschiddlech Beräicher, vun der Politik bis bei de Sport, vun der Medezin bis bei d’Kultur. Dës Wiel vu Perséinlechkeete bitt konkret Usätz, fir d’lëtzebuergesch Gesellschaft ze verstoen.

Eng nei Dimensioun no de Familljegeschichten

Dat neit Buch féiert eng Aarbecht weider, déi mat « Eis Groussmammen » ugefaangen huet. An deem fréiere Wierk hunn fofzéng Lëtzebuergerinnen d’Geschicht vun hirer Groussmamm erzielt. Dem Joëlle Letsch, Presidentin vun der Associatioun, no huet d’Virbereedung vun dësem éischte Projet d’Opmierksamkeet op déi verschidden Hierkonften an de Familljegeschichten gelenkt. Duerno huet d’Associatioun decidéiert, e Buch iwwer Fraen aus der Migratioun ze maachen.

Dëse Perspektivwiessel ass bedeitend. Am éischte Projet war d’Familljevergaangenheet den Zougank zur Geschicht vun de Fraen zu Lëtzebuerg. Hei stinn d’Migratiounsweeër am Mëttelpunkt: hir Villfalt, d’Bezéiungen zu den Hierkonftslänner an de Platz, deen d’Fraen an der Gesellschaft vum Grand-Duché anhuelen. Déi zwee Bicher ergänzen sech, erzielen awer net datselwecht.

Femmes Pionnières du Luxembourg, eng Associatioun, déi laut hirer eegener Presentatioun zënter 2016 aktiv ass, beschreift d’Buch als e Bäitrag zur kollektiver Erënnerung. Si wëll och den Dialog tëscht de Generatiounen an de Kulturen encouragéieren.

Siechzéng Liewensweeër a verschidde Bedeitunge vum Wuert « kommen »

D’Familljenhierkonft vun de Fraen am Buch geet op zéng Länner zeréck, esou d’Associatioun an den Interview mam Joëlle Letsch an der ELLE Luxembourg. Dës Formuléierung ass wichteg: « aus der Migratioun » heescht net onbedéngt, datt si alleguer am Ausland gebuer sinn oder datt hire Liewenswee sech op eng Depart an eng Arrivée reduzéiert. Eng Migratiounsgeschicht kann iwwer verschidde Generatioune goen a ganz verschidde Formen unhuelen.

D’Antonia Afonso ass 1974 a Guinea-Bissau gebuer, huet a Portugal gelieft an ass 2008 op Lëtzebuerg geplënnert. Hir berufflech Erfarung an der Sécherheet an duerno hiert gewerkschaftlecht Engagement gehéieren zu de wichtege Stationen an hirem Portrait. 2023 gouf si Gemengeréitin an der Stad Lëtzebuerg. D’Barbara Agostino kënnt dogéint aus enger italieenescher Famill, déi Enn vun den 1950er Joren an de Grand-Duché komm ass; bei hir ass d’Migratioun also Deel vun der Familljenerënnerung an net nëmmen eng eenzel perséinlech Rees.

Aner Portraiten weisen Liewensweeër am Sport an an der Gesondheet. D’Tischtennisspillerin Ni Xia Lian erzielt vun hirer Karriär am Spitzesport an hirer Verbindung mat Lëtzebuerg. D’Neda Moayed-Rafii, eng Doktesch mat iraneschen Originnen, vertrëtt en anere Beruffsberäich. Dës Beispiller weisen, wéi breet d’Beräicher sinn, déi d’Auteure gewielt hunn; si stellen awer weder e Ranking vu Succèse nach eng eenzeg Definitioun vun Integratioun duer.

D’Kultur bitt weider Treffpunkten. Op der Lëscht vun de Portraiten, déi ELLE publizéiert huet, stinn ënner anerem d’Skulpteurin Bettina Scholl-Sabbatini, d’Schrëftstellerin Anja Di Bartolomeo an d’Sängerin Lisa Mariotto. Hir Präsenz erweidert de Bléck iwwer déi politesch a sportlech Karriären eraus, déi am meeschte siichtbar sinn. Si verbënnt de Projet mat de Wierker, de Beruffer an den Engagementer, déi och zum Liewe vum Land gehéieren.

Eng Form, déi de Méisproochegkeets vum Land reflektéiert

Den Titel op Lëtzebuergesch léisst sech mat « Mir sinn op Lëtzebuerg komm » iwwersetzen. D’Texter, esou präziséiert d’Joëlle Letsch am Interview mat ELLE, sinn op Franséisch oder Däitsch. D’Buch verbënnt also dräi Sproochen; dat heescht awer net, datt all Erzielung an allen dräi Versioune virläit.

Dës Wiel setzt d’Sprooch vum Titel mat de Sprooche vun den Zeienaussoen a Bezéiung. Si erënnert un e Land, wou d’Liewensweeër dacks vun enger Sprooch an déi aner féieren, ouni dës Realitéit op e Symbol ze reduzéieren. Den Titel gëtt ganz verschiddene Geschichten eng gemeinsam Formuléierung; d’Erzielunge behalen dogéint hire jeeweilege Kontext.

D’Associatioun presentéiert d’Buch als e Sensibiliséierungsinstrument, dat sech ënner anerem u Schoulen, Kulturinstitutiounen, Gemengen an Associatioune riicht. D’Joëlle Letsch schwätzt och vun der Hoffnung, Jonker ze treffen a mat de porträtéierte Fraen iwwer hir Liewensweeër ze schwätzen. Dat ass eng ugekënnegt Ambitioun, déi op méiglech Gespréicher ausgeriicht ass, an net e Programm, dee schonn ëmgesat gëtt.

Erënnerung schafen, ouni ze behaapten, alles ze erzielen

Dës Geschichten eng Plaz ze ginn, geet op eng einfach Fro zeréck: Wien kënnt an de Geschichten iwwer d’Vergaangenheet an d’Géigewaart vir, déi d’Land bewahrt? D’Portraiten droe Stëmmen an Erfarungen zu dëser Erënnerung bäi. Si maachen d’Fraen siichtbar, deenen hir Aktivitéite vun der Politik bis bei de Sport reechen, iwwer d’Medezin, d’Gewerkschaftsaarbecht an d’Kultur eraus, bis hin zu anere Beräicher.

D’Bedeitung vum Buch beschränkt sech op ausgewielte Liewensweeër: Si bilden d’Situatioun vun alle Fraen aus der Migratioun net of. Dës Auswiel gëtt bestëmmte Stëmmen eng Plaz a kann d’Diskussioun iwwer aner Erfarungen an d’Rulle bréngen.

Vum 10. November 2026 un ass « Mir sinn op Lëtzebuerg komm » bei Ernster disponibel a féiert esou d’Aarbecht vun der Associatioun un der Weidervermëttlung weider. De Projet huet eng dokumentaresch an eng biergerlech Dimensioun: Aus eenzegaartegen Erzielunge Referenze maachen, fir iwwer déi lëtzebuergesch Gesellschaft ze schwätzen, ouni déi verschidde Liewensweeër mateneen ze verwiesselen.