ϟ AKTUELLKI op der Aarbecht: entscheeden, wat een delegéiert a wat een iwwerpréiftE Magazin vu Lëtzebuerg 13. Nov. 2026
Lëtzebuergesch
LetzViewmag
LËTZEBUERG. D’GROUSSREGIOUN. D’WELT.En oppene Bléck.
Eng aner Perspektiv.
Grondlagefuerschung

Firwat Pilze weder Planzen nach Déiere sinn

Weder Planz nach Déier: De Pilz ënnerscheet sech duerch seng Ernärungsweis, den Opbau vu sengem Organismus a seng Plaz am evolutive Stammbaum.

LetzView zu menge bevorzugte Quellen derbäisetzen
Eng Grupp Pilze mat bronge Käpp wiisst um Fouss vun engem Hang, dee mat Planzreschter bedeckt ass.
Bildquell a Lizenz
Microrao — Wikimedia Commons — CC BY-SA 4.0

De Kap, deen een no Reen gesäit, ass dacks nëmmen e klengen Deel vun engem vill méi groussen Organismus. An trotz senger Onbeweeglechkeet, senger Form a senger Präsenz am Ënnerholz ass e Pilz keng Planz. Seng Ernärungsweis an d’Verwandtschaft, déi genetesch Vergläicher opgedeckt hunn, placéieren en an engem eegene Beräich vun de Liewewiesen, méi no bei den Déiere wéi bei de Planzen.

Dësen Ënnerscheed baséiert net op engem eenzege markante Charakter. E berout op enger Rei vun Differenzen: Pilze produzéieren hir organesch Matière net mat Hëllef vu Liicht, verdauen hir Nahrung an hirer Ëmwelt an hunn Zellen, deenen hir Zellwand ënner anerem Chitin enthält. Hir Evolutiounsgeschicht ënnerscheet sech vun där vun de Planzen, och wann déi dräi Gruppen zentral Funktiounen deelen, déi fir d’Liewen op der Äerd wichteg sinn.

Eng planzenähnlech Form, eng aner Ernärungsweis

Gréng Planze benotze Fotosynthes: Mat Hëllef vu Liicht produzéiere si organesch Moleküllen, ënner anerem aus Kuelendioxid a Waasser. Pilze sinn dogéint heterotroph. Dat heescht, si mussen hir organesch Matière vun aneren Organismen oder hiren Iwwerreschter kréien. Si hunn och keng Chloroplasten, mat deenen si Fotosynthes kéinte bedreiwen.

Mee si friessen net wéi Déieren. En Déier hëlt normalerweis Nahrung op a verdaut se duerno bannent sengem Kierper. E Pilz mécht et ëmgedréint: Hie seet Enzymen an der Ëmgéigend fräi. Dës Moleküllen zerleeë komplex Substanzen a méi einfach, déi de Pilz duerno ophuele kann. D’Verdauung fänkt also ausserhalb vu sengen Zellen un.

Dës Ernärungsweis funktionéiert iwwer fein Fiedem, d’Hyphen. Duerch hir Verzweigung bilden si e Netzwierk, dat Myzel genannt gëtt a sech am Buedem, am Holz oder an engem anere Substrat ausbreet. D’Netzwierk bréngt eng grouss Uewerfläch vum Organismus mat senger Nahrungsquell a Kontakt. E Pilz, deen zum Beispill en doudegt Blat zersetzt, léisst et net op eemol verschwannen: Seng Fiedem erueweren d’Matière a huelen no an no d’Nährstoffer op, déi duerch d’Enzymen fräigesat ginn.

Evolutiv Verwandtschaft mat den Déieren

Pilze sinn awer keng Déieren. Evolutiounsanalyse placéieren se allerdéngs méi no bei den Déiere wéi bei de Planzen. Dës Verwandtschaft bedeit, datt si mat den Déieren e méi rezenten gemeinsamen Virfaar deelen ewéi mat de Planzen; si bedeit net, datt Pilze vun den haitegen Déieren ofstamen oder datt si hinnen an hirem Alldag gläichen.

Den evolutive Stammbaum gëtt op eng Fro no der Verwandtschaft Äntwert, net op eng Klassifikatioun no der Erscheinung. Zwee Organisme kënnen evolutiv enk matenee verwandt sinn an trotzdeem ganz ënnerschiddlech liewen. D’Beweeglechkeet vun den Déieren, d’Feele vun Organer bei de meeschte Pilzen an hir entgéintgesate Methode fir Nahrung ze kréien, illustréieren dësen Ënnerscheed.

En aneren Indiz fënnt een an der Zellwand. Bei de Planze besteet si haaptsächlech aus Cellulose. Bei de Pilzen enthält si ënner anerem Chitin, eng Substanz, déi och am Exoskelett vu villen Arthropoden virkënnt, dorënner Insekten a Kriibsdéieren. Dës cheemesch Änlechkeet mécht aus hinnen awer keng Déieren: E gemeinsame Charakter geet net duer, fir eng Gruppenzougehéieregkeet festzestellen. Eréischt d’Gesamtheet vun den Eegenschaften an de Verwandtschaftsbezéiunge liwwert e méi korrekt Bild.

De siichtbare Pilz ass net de ganzen Organismus

Am Alldag bezeechent «Pilz» dacks de Stronk an de Kap, deen een ophieft. Dëse siichtbaren Deel ass eng Fortplanzungsstruktur, de Sporophor: Hie produzéiert a fräisetzt Sporen, déi zur Fortplanzung bäidroe kënnen. Bei ville Spezies bleift de gréissten Deel vum Organismus awer am Buedem oder am Holz verstoppt, a Form vum Myzel.

Dësen Ënnerscheed hëlleft ze verstoen, firwat d’Erscheinung vun engem Pilz un der Uewerfläch net bedeit, datt den Organismus grad entstanen ass. D’Myzel kann scho virdru present sinn a sech a sengem Substrat ausbreeden. Bestëmmte Bedéngungen, besonnesch Fiichtegkeet an Temperatur, begënschtegen duerno d’Bildung vu siichtbare Strukturen. Dëse siichtbaren Deel stellt also nëmmen eng Phas an eng Funktioun am Liewe vum Pilz duer.

Iwwregens produzéieren net all Pilze e Kap oder e Stronk. Dat ëmgangssproochlecht Wuert bezitt sech virun allem op Spezies, deenen hire Sporophor gutt erkennbar ass, wärend d’Grupp och Formen ëmfaasst, déi mikroskopesch bleiwen oder aner Fortplanzungsstrukturen hunn. D’Diversitéit vum Liewen léisst sech net ëmmer no deem opdeelen, wat d’A bei engem Spadséiergang erkennt.

Zersetzer, Partner a Parasitten

D’Ernärungsstrategië vun de Pilzen hunn ganz ënnerschiddlech Konsequenze fir aner Organismen. Saprotroph Spezies zersetzen dout organesch Matière, wéi Holz oder Blieder. Zesumme mat aneren Organismen droe si zum Recyclage vun Nährstoffer an den Ökosystemer bäi. Parasittesch Spezies dogéint bezéien hir Ressourcen aus engem liewegen Organismus, deem si schuede kënnen.

Aner Pilze liewen an enger enker Verbindung mat Planzen. Bei de Mykorrhizen si si mat hire Fiedem un d’Wuerzele gebonnen: De Pilz kann der Planz hëllefen, Waasser a Mineralstoffer opzehuelen, wärend d’Planz him Kuelestoffverbindungen zur Verfügung stellt, déi duerch Fotosynthes entstinn. Et ass en Austausch tëscht Partner, keng Ëmwandlung vum Pilz an eng Planz. Déi genee Auswierkunge variéieren no Spezies a Liewensbedingungen.

E Flechte gëtt en anert Beispill vun enger Bezéiung tëscht Organismen. Si besteet aus engem Pilz an engem fotosyntheetesche Partner, dacks enger Alg oder engem Cyanobakterium. De Pilz bleift ee vun de Partner an dëser Verbindung; d’Flecht selwer ass eng zesummegesate Liewensform. Och hei hëlleft et ze verstoen, wien wat mécht, fir eng ökologesch Bezéiung net mat enger eenzeger Organismuskategorie ze verwiesselen.

De Begrëff «Räich vun de Pilzen» ass nach ëmmer gebräichlech, mee déi phylogenetesch Klassifikatioun baséiert op den evolutive Bezéiungen tëscht Organismen a schwätzt vun verwandte Gruppen, oder Kladen. Entscheedend ass net, wéi ee Wuert benotzt gëtt: Pilze sinn weder ongewéinlech Planzen nach onbeweeglech Déieren. Hir Ernärung duerch Absorptioun, hiren Opbau als Netzwierker an hir Evolutiounsgeschicht si Grënn, si fir sech ze ënnersichen.

Referenzen

Pilze an hirem natierleche Standuert. Illustratiounsfoto; op dësem Bild kann een net erkennen, ob si iessbar sinn.

Microrao — Wikimedia Commons — CC BY-SA 4.0.

Bleift oppe fir nei Perspektiven.Tous les articles Sciences fondamentales →

An där selwechter Rubrik